Du lịch nhà máy rượu sake giữa lòng đô thị: Tokyo, Kyoto - Fushimi và Kanazawa

Chỉ với vài giờ trong chuyến đi, bạn có thể vừa hiểu cách sake được làm ra, vừa nếm được hương vị của nó. Trải nghiệm sake ở các thành phố Nhật Bản thường chia thành ba kiểu chính: tham quan xưởng ủ (kuragengaku, nhìn tận mắt quy trình sản xuất), nếm thử tại chỗ với một lượng nhỏ (thường ở quầy của cửa hàng rượu), và dạo qua các quán đêm chuyên phục vụ rượu địa phương (jizake). Chọn kiểu nào sẽ quyết định bạn cần đặt trước ra sao và nên đi vào khung giờ nào. Hãy xác định kiểu trải nghiệm trước, rồi mới lồng ghép vào lịch trình.

Những lưu ý chuẩn bị và phép tắc chung khi thăm xưởng ủ rượu đã được tổng hợp trong Chuẩn bị và phép tắc khi tham quan xưởng ủ sake. Bài viết này là tấm bản đồ giúp bạn áp dụng những nguyên tắc đó vào lộ trình dễ đi ở Tokyo, Kyoto - Fushimi và Kanazawa, cùng cách kết hợp với việc dạo phố ở từng nơi.

Ba kiểu trải nghiệm sake ở đô thị

Xác định kiểu trải nghiệm trước sẽ giúp bạn quyết định việc đặt chỗ và khung giờ nhanh hơn.

• Tham quan xưởng ủ: xem quy trình sản xuất hoặc các hiện vật trưng bày tại bảo tàng của nhà máy. Phần lớn diễn ra ban ngày, một số nơi yêu cầu đặt trước.
• Nếm thử / kakuuchi: kakuuchi là hình thức uống ngay tại một góc trong cửa hàng rượu, với lượng nhỏ vừa mua. Trong thời gian ngắn, bạn có thể so sánh nhiều loại sake khác nhau.
• Dạo quán đêm: ghé các quán chuyên phục vụ jizake (rượu địa phương) vào buổi tối, kết hợp với món ăn để cảm nhận trọn vẹn hương vị.

Việc tham quan xưởng ủ chịu ảnh hưởng của mùa vụ. Sake ở Nhật chủ yếu được ủ vào mùa lạnh. Vào mùa hè - khoảng thời gian không ủ rượu - bạn có thể sẽ không thấy được dây chuyền sản xuất đang vận hành. Nếu nhà máy có khu trưng bày quy trình sản xuất thì vẫn tham quan được quanh năm. Hãy tự hỏi: bạn muốn tận mắt xem việc ủ rượu đang diễn ra, hay chỉ cần tìm hiểu quy trình qua trưng bày? Trả lời câu này sẽ giúp bạn chọn được điểm đến và thời điểm phù hợp.

Khu vực Tokyo: nếm thử kiểu đô thị và các xưởng ủ ngoại ô

Ở Tokyo, hai kiểu phù hợp nhất là "tham quan xưởng ủ" ở ngoại ô và "nếm thử / kakuuchi" ngay trong nội đô. Điểm mạnh của Tokyo là bạn có thể kết hợp cả hai trong một ngày.

Lợi thế của Tokyo là quy tụ sake địa phương (jizake) từ khắp Nhật Bản. Tại các cửa hàng rượu trong ga tàu hoặc trung tâm thương mại, bạn có thể nếm thử nhiều loại theo ly bán lẻ để so sánh. Hasegawa Saketen có các cửa hàng ở khu vực ga Tokyo và Nihonbashi, với quầy phục vụ nếm thử ngay tại chỗ. Danh sách rượu và số ly phục vụ thay đổi theo ngày, nên hãy kiểm tra thông tin cụ thể tại từng cửa hàng. Một lợi thế khác của các cửa hàng có kèm quầy rượu là bạn có thể mua mang về luôn.

Nếu muốn tận mắt xem quy trình sản xuất, bạn cần đi ra ngoại ô. Sawanoi (thuộc nhà máy Ozawa Shuzo) ở thành phố Ome nằm ngay cạnh thung lũng sông Mitake, đi bộ vài phút từ ga Sawai (tuyến JR), cách ga Shinjuku khoảng một tiếng rưỡi đi tàu. Nơi đây có tour tham quan xưởng ủ theo hình thức đặt trước (khoảng 40 phút). Tour có phí tham gia, và theo thông báo chính thức thì người dưới 20 tuổi được miễn phí. Ngoài tour tham quan, quầy nếm thử riêng của nhà máy (kikizakedokoro) cũng phục vụ nếm rượu có tính phí. Giá cả và nội dung có thể thay đổi, nên hãy xác nhận trên trang chính thức. Khu vườn liền kề "Sawanoien" là nơi bạn có thể vừa ngắm thung lũng vừa thưởng thức jizake.

Cùng nằm trong khu vực Tama, Ishikawa Shuzo ở thành phố Fussa (đi bộ từ ga Haijima tuyến JR, khoảng một tiếng từ ga Shinjuku) cũng đáng ghé thăm. Tòa nhà từ thời Minh Trị của nhà máy này đã được đăng ký là Di sản văn hóa hữu hình quốc gia. Nơi đây có lộ trình tham quan miễn phí, không cần đặt trước, cho phép đi theo tốc độ của riêng bạn, cùng với tour có phí theo hình thức đặt trước. Trong khuôn viên, ngoài sake, bạn còn có thể thưởng thức bia thủ công do chính nhà máy sản xuất. Vì có ngày nghỉ định kỳ, hãy kiểm tra lịch mở cửa và cách đăng ký tham quan trên trang chính thức trước khi đến.

Kyoto - Fushimi: mạch nước ngọt và những con phố ven sông

Ở Fushimi, "tham quan xưởng ủ" là trọng tâm, với lựa chọn giữa bảo tàng và tour có hướng dẫn viên. Đây là vùng sake nổi tiếng, nơi bạn có thể kết hợp bảo tàng và dạo phố chỉ trong nửa ngày.

Fushimi là một trong những vùng sản xuất sake hàng đầu Nhật Bản, hiện vẫn quy tụ nhiều nhà máy. Bảo tàng Gekkeikan Okura là nơi có thể tham quan quanh năm để tìm hiểu lịch sử và công cụ làm sake của vùng Fushimi. Bên trong bảo tàng có tổ chức nếm thử các loại sake như ginjo (rượu chưng cất tinh xảo). Các tour tham quan cho xem quá trình lên men hoặc đi sâu vào quy trình sản xuất đều theo hình thức đặt trước. Nội dung nếm thử và mức phí cần được xác nhận trên trang chính thức.

Chất lượng sake ở Fushimi phần lớn nhờ vào nguồn nước ngầm tinh khiết. Trong khuôn viên đền Gokonomiya, có mạch nước Gokousui được Bộ Môi trường Nhật Bản công nhận là một trong 100 mạch nước ngọt tiêu biểu toàn quốc (Meisui Hyakusen). Đây là mạch nước duy nhất trong nội thành Kyoto lọt vào danh sách này. Nó cũng được xem là một trong bảy mạch nước ngọt nổi tiếng của Fushimi và hiện vẫn có thể múc nước ngay tại khuôn viên đền. Đây là nơi bạn có thể trực tiếp nếm thử dòng nước cùng mạch với nước dùng để ủ rượu, ngay trong lúc dạo phố.

Cảnh ven sông cũng là một điểm hấp dẫn của Fushimi. Trên kênh Hori-kawa, nơi có nhiều nhà máy sake nằm san sát, có dịch vụ thuyền du ngoạn Jikkokubune. Dịch vụ này do Hiệp hội Du lịch Fushimi (một tổ chức phi lợi nhuận) vận hành, khởi hành từ chân cầu Benten ngay phía sau bảo tàng Gekkeikan Okura. Đây là hành trình gợi lại con đường vận chuyển sake và gạo bằng đường thủy tới Osaka từ thời Edo. Vì là dịch vụ chạy theo mùa, hãy kiểm tra thời gian hoạt động và giờ khởi hành trước khi lên thuyền. Tại Kizakura Kappa Country của hãng Kizakura, bạn có thể tham quan quy trình làm cả sake lẫn bia trong cùng một địa điểm, và cũng có thể dùng bữa tại đây.

Đối với du khách nước ngoài, Tổ chức Xúc tiến Du lịch Nhật Bản (JNTO) giới thiệu các tour tham quan xưởng ủ sake ở Fushimi có hướng dẫn viên tiếng Anh. Hướng dẫn viên sẽ dẫn khách đi khắp khu vực trong vài giờ, bao gồm cả điểm dừng tại bảo tàng Gekkeikan Okura. Ngôn ngữ hướng dẫn và ngày tổ chức có thể thay đổi, nên hãy xác nhận khi đặt chỗ.

Nếu chỉ có nửa ngày, bạn có thể đi tàu Kintetsu hoặc Keihan từ ga Kyoto tới Fushimi, rồi kết hợp tham quan và nếm thử tại bảo tàng Gekkeikan Okura, ghé mạch nước Gokousui ở đền Gokonomiya, và đi thuyền Jikkokubune theo mùa - trọn vẹn trải nghiệm mạch nước ngọt, xưởng ủ rượu và cảnh ven sông trong một hành trình.

Kanazawa - Hokuriku: xưởng ủ trong thành cổ, kết hợp thủ công mỹ nghệ và ẩm thực

Ở Kanazawa, "tham quan xưởng ủ" và "kakuuchi" trong phố nằm gần nhau, giúp bạn dễ dàng gộp chung với thủ công mỹ nghệ và ẩm thực chợ trong một ngày.

Fukumitsuya là nhà máy lâu đời của Kanazawa, có tour tham quan xưởng ủ đi kèm SAKE SHOP. Tour bao gồm phần giới thiệu quy trình sản xuất qua video, nếm nước dùng để ủ rượu, và thử các loại sake mới ép (shiboritate). Vào mùa đông còn có tour tham quan thêm khu vực bên trong xưởng ủ. Vì nhiều tour có số lượng khách giới hạn, hãy xác nhận khả năng đặt chỗ và mức phí trên trang chính thức.

Một nhà máy khác nằm gần trung tâm thành phố hơn là Yachiya Shuzo. Đây là xưởng ủ cổ có liên hệ với gia tộc Maeda, lãnh chúa vùng Kaga xưa, chuyên ủ dòng sake mang tên "Kagatsuru". Tòa nhà từ giữa thời Edo của nhà máy đã được đăng ký là Di sản văn hóa hữu hình quốc gia. Nơi đây có tour tham quan xưởng ủ có phí, yêu cầu đặt chỗ qua điện thoại. Vì có thể được yêu cầu xuất trình giấy tờ tùy thân khi đăng ký, tốt nhất nên đọc trước thông tin hướng dẫn chính thức.

Kanazawa còn là thành phố của đồ thủ công mỹ nghệ và ẩm thực. Khu phố cổ Higashi Chaya-gai có nhiều cửa hàng gốm Kutani và đồ dát vàng lá, là nơi lý tưởng để chọn mua chén rượu (sakazuki). Chợ Omicho, được xem như "nhà bếp của người dân", là nơi bạn có thể thưởng thức hải sản tươi và các món ăn kèm. Từ chợ đến Higashi Chaya-gai chỉ mất khoảng 15 phút đi bộ. Chọn một chiếc chén ưng ý, gọi món ăn phù hợp, rồi nếm thử jizake - ba trải nghiệm này ở Kanazawa nằm rất gần nhau. Khu vực quanh ga Kanazawa cũng có cửa hàng rượu với quầy kakuuchi bày sẵn vài loại jizake trong tỉnh, tiện cho việc nếm thử trong lúc chờ chuyển tàu.

Bảng so sánh theo thành phố và những lưu ý thực tế khi đặt chỗ

Khi chọn điểm đến, hãy đối chiếu kiểu trải nghiệm, khả năng kết hợp với dạo phố, và những điều cần xác nhận trước - việc lựa chọn sẽ dễ dàng hơn nhiều.

Các cơ sở nêu trong bảng chỉ là ví dụ. Mức phí, giờ mở cửa, việc có tổ chức nếm thử hay không, và khả năng hỗ trợ tiếng Anh đều thay đổi tùy từng nơi. Hãy luôn xác nhận thông tin mới nhất trên trang chính thức. Đặt chỗ sớm sẽ giúp bạn yên tâm hơn. Các tour có hướng dẫn viên thường giới hạn số lượng khách, và có thể hết chỗ nếu đến trong ngày mà chưa đặt trước. Nếu mục tiêu của bạn là tận mắt xem quy trình ủ rượu đang vận hành, hãy tìm hiểu trước về mùa ủ rượu và ngày mở cửa. Vì có những nhà máy chỉ nhận đặt chỗ qua điện thoại, hãy xác nhận luôn cả cách thức đặt chỗ để tránh bối rối khi đến nơi. Khả năng hỗ trợ tiếng Anh khi tham quan hoặc đặt chỗ khác nhau tùy từng cơ sở. Ngoại trừ tour tiếng Anh của JNTO ở Fushimi, tốt nhất nên xác nhận trước khi đặt chỗ xem có hỗ trợ tiếng Anh không, và việc đặt chỗ được thực hiện qua trang web hay điện thoại.

Việc nếm thử có những điều kiện đi kèm. Người đang lái ô tô, xe máy hoặc xe đạp, người dưới 20 tuổi, phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú sẽ không được tham gia nếm thử. Nếu đi theo nhóm, hãy để người không lái xe đảm nhận phần nếm thử. Những lưu ý chi tiết hơn có trong Chuẩn bị và phép tắc khi tham quan xưởng ủ sake.

Mang rượu về và bước tiếp theo

Khi mang một chai sake yêu thích về, hãy chú ý đến nhiệt độ bảo quản và tránh để chai bị va đập. Nên tránh để rượu trong xe vào mùa hè hoặc dưới ánh nắng trực tiếp. Bọc chai bằng vật liệu đệm và kiểm tra trước quy định giới hạn chất lỏng mang lên máy bay. Cách chọn mua những loại sake chỉ có bán tại xưởng ủ hoặc cửa hàng được tổng hợp trong Hướng dẫn mua sake.

Khi hiểu được bối cảnh của sake ở từng vùng, ly rượu bạn nếm tại chỗ sẽ mang một cảm nhận khác hẳn. Mối liên hệ giữa vùng sản xuất và hương vị được giới thiệu trong Nhập môn sake theo vùng miền. Xác định kiểu trải nghiệm, đặt chỗ trước, và kiểm tra mùa vụ - có đủ ba điều này, bạn có thể lồng ghép trải nghiệm sake vào chuyến đi đô thị một cách suôn sẻ.

※ Bài viết này dành cho độc giả đã đủ tuổi uống rượu theo quy định (tại Nhật Bản là 20 tuổi). Hãy uống có chừng mực, tránh uống rượu khi mang thai, đang cho con bú, hoặc trước khi lái xe.