Hướng dẫn mua và chọn rượu sake khi ở nước ngoài

Ở nước ngoài, hãy chấp nhận rằng lựa chọn sẽ ít hơn

Kệ rượu ở nước ngoài không phong phú như ở Nhật. Thay vì tìm mua đúng thương hiệu quen thuộc, bạn sẽ thường phải chọn trong số ít chai bày sẵn trên kệ. Chính vì vậy, chỉ cần đọc được hai điều (cách ghi nhãn tiếng Anh và tình trạng bảo quản) là đã tránh được phần lớn rủi ro chọn nhầm. Hãy xem đây là bản rút gọn của hướng dẫn mua sake, vốn viết cho bối cảnh mua hàng trong nước Nhật, được điều chỉnh cho một quầy hàng có ít lựa chọn hơn.

Bốn điểm cần đọc trên nhãn tiếng Anh

Bốn điều nên kiểm tra trên nhãn là: phân loại theo pháp định (tokutei meisho), tỷ lệ xay gạo, nhãn ghi sake tươi (nama), và hướng dẫn bảo quản.

Phân loại pháp định thể hiện cách sake được ủ. Junmai (純米) là loại chỉ dùng gạo, men koji (nấm mốc dùng để lên men gạo) và nước, không thêm cồn chưng cất. Ginjo và Daiginjo được phân biệt bằng tỷ lệ xay gạo và kỹ thuật ủ đặc trưng gọi là ginjo-zukuri. Trên kệ hàng, tỷ lệ xay gạo là manh mối dễ nhận biết nhất.

Tỷ lệ xay gạo (polishing ratio) là phần trăm hạt gạo còn lại sau khi mài bỏ lớp ngoài. Số càng nhỏ nghĩa là gạo được mài càng nhiều. Ginjo yêu cầu tỷ lệ này từ 60% trở xuống, Daiginjo từ 50% trở xuống. Honjozo (bổ sung một lượng nhỏ cồn chưng cất) yêu cầu 70% trở xuống. Riêng Junmai không có quy định về tỷ lệ xay gạo. Ngược lại, những chai giá rẻ không ghi phân loại pháp định, hoặc ghi "cooking sake" (sake dùng để nấu ăn), chưa chắc phù hợp để uống trực tiếp. Cần phân biệt ngay trên kệ.

Ở đây cần tránh một ngộ nhận phổ biến: tỷ lệ xay gạo thấp hơn hay nhãn Junmai không có nghĩa là "cao cấp hơn". Mức độ mài gạo và việc không thêm cồn chỉ là gợi ý về hướng vị, không phải thước đo chất lượng hơn kém. Xem thêm sự khác biệt giữa Junmai, Ginjo và Daiginjo và những hiểu lầm thường gặp về sake.

Nama hoặc Namazake (sake tươi) là loại chưa qua xử lý nhiệt hi-ire (thanh trùng bằng nhiệt) để tiệt trùng. Loại này cần bảo quản lạnh; nếu thấy trên kệ để ở nhiệt độ phòng, tốt nhất nên tránh.

Bảng tra nhanh nhãn tiếng Anh

Bốn kiểu địa điểm mua hàng

Nơi bán sake có thể chia thành bốn kiểu, mỗi kiểu có mức độ đa dạng và chất lượng bảo quản khác nhau.

Các cửa hàng rượu quy mô lớn thường có nhiều lựa chọn, nhưng cách bảo quản và tốc độ luân chuyển hàng khác nhau tùy cửa hàng. Siêu thị của cộng đồng người Nhật thường tập trung vào các thương hiệu phổ biến, một số có tủ lạnh riêng. Cửa hàng chuyên về sake thường có nhân viên tư vấn tận tình và bảo quản lạnh tốt hơn. Mua trực tuyến mang lại lựa chọn rộng nhất, nhưng khó biết được nhiệt độ trong quá trình vận chuyển.

Quy định về bán rượu khác nhau đáng kể giữa các quốc gia và tiểu bang; có nơi hạn chế loại rượu được phép bán hoặc kênh phân phối.

Nhận biết cách bảo quản qua ba dấu hiệu: giữ lạnh, tránh ánh sáng, luân chuyển hàng

Sake là loại rượu dễ biến đổi hương vị dưới tác động của ánh sáng và nhiệt độ cao. Khi đứng trước kệ hàng, hãy chú ý ba điểm sau.

• Bảo quản lạnh: Nama và phần lớn Ginjo có được để trong tủ lạnh không? Nếu nhãn sau ghi "Keep refrigerated" (giữ lạnh), hãy chọn mua ở cửa hàng có tủ lạnh.
• Tránh ánh sáng: Chai có bị phơi lâu dưới ánh nắng trực tiếp hoặc đèn chiếu sáng mạnh không?
• Luân chuyển hàng: Sản phẩm có bụi bẩn hay đổi màu không, và hàng có được thay mới thường xuyên không?

Ở những cửa hàng chỉ có kệ nhiệt độ phòng, tốt hơn nên tránh Nama và Ginjo, chọn Junmai hoặc Honjozo, loại giữ được ổn định hơn ở nhiệt độ thường. Kệ hàng ở nước ngoài thường luân chuyển chậm, dễ tồn đọng hàng cũ. Hãy kiểm tra ngày sản xuất trên nhãn sau (tiếng Anh thường ghi là "date" hoặc "bottling date") và chọn chai mới nhất có thể. Với Nama, độ tươi lại càng quan trọng.

Xác định ngân sách và mục đích trước

Xác định mục đích sử dụng trước sẽ giúp bạn không bị cuốn theo mức giá.

Nếu để dùng cùng bữa ăn, Junmai hay Honjozo với hương thơm nhẹ nhàng là lựa chọn dễ kết hợp. Nếu dùng để nấu ăn, một chai ở phân khúc giá phải chăng là đủ. Không cần dùng Ginjo cao cấp để kho hay hầm món ăn. Ở nước ngoài, chi phí nhập khẩu, thuế quan, vận chuyển và bảo quản lạnh thường đội giá lên, nên cùng một loại sake có thể đắt hơn so với mua tại Nhật. Vì vậy, giá cao không đồng nghĩa với chất lượng tốt hơn. Nếu để làm quà tặng, một chai có hộp trang trọng hoặc mua tại cửa hàng chuyên sake sẽ phù hợp hơn. Hãy chọn phân loại phù hợp với mục đích, trong phạm vi ngân sách cho phép.

Khi phân vân, hỏi nhân viên bằng vài câu tiếng Anh ngắn

Chỉ cần mô tả ngắn gọn khẩu vị mong muốn bằng tiếng Anh, nhân viên sẽ gợi ý được lựa chọn phù hợp.

Nói rõ hướng vị và nhiệt độ uống là đủ để thu hẹp lựa chọn; bạn không cần biết tên thương hiệu cụ thể.

• Muốn loại nhẹ, khô, uống lạnh: "Something light and dry, served chilled."
• Tìm Junmai hợp dùng cùng bữa ăn: "Junmai for food pairing, please."
• Hỏi cách bảo quản sake tươi: "Do you keep namazake refrigerated?"

Ba điều cần kiểm tra trước khi chọn

• Xem phân loại pháp định và tỷ lệ xay gạo trên nhãn để đoán hướng vị
• Nếu là Nama hoặc có ghi cần bảo quản lạnh, hãy chọn chai nằm trong tủ lạnh
• Điều chỉnh ngân sách theo mục đích sử dụng (uống, nấu ăn, hay làm quà). Đừng chỉ chọn theo mức giá cao

*Bài viết này dành cho độc giả đã đủ tuổi uống rượu theo pháp luật (ở Nhật Bản là 20 tuổi). Vui lòng uống có chừng mực, tránh dùng rượu khi mang thai hoặc cho con bú, và tuyệt đối không lái xe sau khi uống rượu.